CO₂ besparen warmtepomp is tegenwoordig een belangrijke overweging bij verduurzaming. Daarnaast bespaart een hybride warmtepomp een gemiddeld Nederlands huishouden tussen de 600 en 1.400 kg CO₂ per jaar. Bovendien kan een volledig elektrische warmtepomp zelfs tot 1.300-1.600 kg CO₂ jaarlijks besparen. Echter hangt dit af van uw isolatie, gasverbruik en de stroommix die u gebruikt.
Daarnaast is de CO₂-besparing niet alleen goed voor het milieu. Want het draagt ook bij aan de Nederlandse klimaatdoelen. Bovendien verbetert een warmtepomp vaak direct uw energielabel. Daardoor heeft dit weer invloed op de woningwaarde. Vervolgens leggen we in deze blogpost precies uit hoeveel CO₂ u bespaart. Daarna bespreken we welke factoren dit beïnvloeden. Tot slot tonen we wat dit betekent voor uw energierekening en het klimaat.
Wat is de gemiddelde CO₂-besparing met een warmtepomp?
De CO₂-besparing hangt sterk af van het type warmtepomp dat u kiest. Daarnaast spelen isolatie, gasverbruik en de herkomst van uw elektriciteit een grote rol. Echter kunnen we wel uitgaan van gemiddelden die voor de meeste Nederlandse huishoudens gelden. Daarmee krijgt u een goed beeld van de verwachte besparing.
Hybride warmtepomp: besparing van 600-1.400 kg CO₂
Een hybride warmtepomp vervangt ongeveer 60-75% van uw gasverbruik. Daardoor bespaart u gemiddeld 700 m³ aardgas per jaar. Want 1 m³ aardgas stoot ongeveer 1,88 kg CO₂ uit. Dus komt dit neer op ruim 1.300 kg minder CO₂-uitstoot uit gasverbranding. Echter verbruikt de warmtepomp wel extra elektriciteit. Namelijk tussen de 1.000 en 1.680 kWh per jaar, afhankelijk van de COP-waarde (meestal rond 4,1).
Bovendien hangt de netto besparing af van hoe groen uw stroom is. Daarbij bespaart u bij grijze stroom ongeveer 33% CO₂. Terwijl groene stroom de besparing verhoogt tot 52%. Daarom is het verstandig om bij een warmtepomp direct over te stappen op een groen stroomcontract. Uiteindelijk bespaart u met een hybride warmtepomp tussen de 600 en 1.400 kg CO₂ per jaar, afhankelijk van deze factoren.
Volledig elektrische warmtepomp: tot 1.600 kg CO₂-besparing
Een volledig elektrische warmtepomp (lucht-water of bodemwarmtepomp) vervangt úw cv-ketel volledig. Daardoor valt de gehele CO₂-uitstoot uit gasverbranding weg. Namelijk komt dit neer op ongeveer 2.000-2.500 kg per jaar voor een gemiddeld huishouden. Echter geldt ook hier dat de warmtepomp elektriciteit verbruikt. Desondanks is de netto CO₂-besparing aanzienlijk hoger dan bij een hybride systeem. Dus tussen de 1.300 en 1.600 kg per jaar bij grijze stroom, en nog meer bij groene stroom.
Bovendien presteert een volledig elektrische warmtepomp beter in goed geïsoleerde woningen met vloerverwarming. Daardoor werkt het systeem efficiënter en stijgt de COP-waarde. Eveneens komt u sneller in aanmerking voor een hoger energielabel, zoals label A of A+. Uiteindelijk is dit gunstig voor de woningwaarde.
Factoren die CO₂ besparen warmtepomp beïnvloeden
De daadwerkelijke CO₂-besparing verschilt per woning en situatie. Daarom is het belangrijk om te weten welke factoren invloed hebben op de milieuprestaties van uw warmtepomp. Daarmee kunt u beter inschatten wat u in uw eigen situatie kunt verwachten. Vervolgens kunt u gerichte keuzes maken voor optimale besparing.
Isolatiegraad en energielabel van uw woning
Goede isolatie is cruciaal voor de prestaties van een warmtepomp. Daarnaast bepaalt de isolatie ook hoeveel warmte u moet opwekken om uw woning comfortabel te houden. Bovendien zijn woningen met energielabel B of hoger ideaal voor een warmtepomp. Want ze hebben minder warmtevraag. Echter kunnen ook woningen met label C geschikt zijn. Daarbij moet u eerst de belangrijkste isolatiemaatregelen nemen. Namelijk spouwmuurisolatie, vloerisolatie en HR++ beglazing.
Bovendien verbetert goede isolatie de COP-waarde van de warmtepomp. Want hoe lager de aanvoertemperatuur (temperatuur van het water in de radiatoren of vloerverwarming), hoe efficiënter de warmtepomp werkt. Daarom is het verstandig om vóór de installatie van een warmtepomp een energielabel aan te vragen via Labelcert. Daarmee weet u exact welke isolatiemaatregelen prioriteit hebben.
Stroommix: groene of grijze elektriciteit voor CO₂ besparen warmtepomp
De herkomst van uw elektriciteit heeft grote invloed op de CO₂-besparing. Namelijk stoot grijze stroom uit kolencentrales gemiddeld 0,4-0,556 kg CO₂ per kWh uit. Echter heeft groene stroom (op papier) nagenoeg geen directe CO₂-uitstoot. Daardoor stijgt de totale CO₂-besparing van uw warmtepomp aanzienlijk wanneer u kiest voor groene elektriciteit. Dus is de keuze voor groene stroom essentieel.
Bovendien wordt het Nederlandse stroomnet steeds groener. Volgens verwachtingen daalt de CO₂-intensiteit van elektriciteit in 2030 verder. Daardoor worden warmtepompen automatisch duurzamer. Desondanks is het nu al aan te raden om een groen stroomcontract af te sluiten. Daarmee vergroot u uw impact op de CO₂-reductie direct. Ook draagt u bij aan de verduurzaming van het elektriciteitsnet.
Type warmtepomp en COP-waarde
De Coefficient of Performance (COP) geeft aan hoeveel warmte een warmtepomp produceert per eenheid elektriciteit. Echter betekent een COP van 4 dat de warmtepomp 4 kWh warmte levert voor elke 1 kWh elektriciteit. Daardoor zijn warmtepompen veel efficiënter dan elektrische kachels of gasketels. Dus is de COP-waarde een belangrijke indicator.
Bovendien hebben bodemwarmtepompen doorgaans een hogere COP dan lucht-waterwarmtepompen. Want de bodemtemperatuur is stabieler. Daarom zijn ze ook duurder in aanschaf. Maar ze besparen op lange termijn meer energie en CO₂. Eveneens is de COP afhankelijk van de buitentemperatuur. Namelijk bij strenge vorst daalt de efficiëntie van lucht-waterwarmtepompen tijdelijk.
CO₂ besparen warmtepomp op nationale schaal: impact op Nederland
De transitie naar warmtepompen heeft niet alleen effect op individuele huishoudens. Maar ook op de nationale CO₂-uitstoot. Daarom stimuleert de overheid de installatie van warmtepompen via subsidies en wet- en regelgeving. Bovendien draagt deze technologie bij aan het halen van de klimaatdoelen die Nederland heeft afgesproken in het Klimaatakkoord. Daarmee is CO₂ besparen warmtepomp een nationale prioriteit.
Momenteel zijn er ongeveer 568.000 warmtepompen geïnstalleerd in Nederland. Daarvan waren 167.000 nieuw in 2023. Als alle 8 miljoen Nederlandse huishoudens zouden overstappen op een warmtepomp, zou dat leiden tot een jaarlijkse CO₂-besparing van 7,2 tot 11,4 miljoen ton. Daarmee zou Nederland ongeveer 4-8% van de totale nationale CO₂-uitstoot (152 miljoen ton in 2023) kunnen reduceren. Daarom is de warmtepomp een belangrijk instrument in de verduurzaming van de gebouwde omgeving.
Bovendien rapporteert het CBS dat warmtepompen in piekmaanden al tot 100 miljoen m³ gasbesparing leiden. Uiteindelijk draagt elke geïnstalleerde warmtepomp bij aan de energietransitie en de onafhankelijkheid van fossiele brandstoffen. Desondanks blijft de snelheid van de transitie afhankelijk van isolatiemaatregelen, subsidieregelingen en bewustwording onder woningeigenaren. Dus is voorlichting essentieel voor verdere opschaling.
Kosten, besparingen en subsidies voor CO₂ besparen warmtepomp
Naast de CO₂-besparing speelt het financiële plaatje natuurlijk ook een belangrijke rol. Daarom is het goed om te weten wat de aanschaf kost. Vervolgens hoeveel u bespaart op uw energierekening. Ook welke subsidies er beschikbaar zijn. Daarmee krijgt u een compleet overzicht van de investering.
Aanschaf- en installatiekosten
Een hybride warmtepomp kost inclusief installatie tussen de €4.000 en €7.000. Daarentegen ligt de prijs van een volledig elektrische lucht-waterwarmtepomp tussen €8.000 en €15.000. Bovendien zijn bodemwarmtepompen het duurst: tussen €15.000 en €25.000. Echter hangen de kosten af van vele factoren. Namelijk het type woning, de benodigde aanpassingen en de gekozen installateur.
Daarnaast moet u rekening houden met eventuele extra kosten. Zoals het vervangen van radiatoren door grotere exemplaren of het aanleggen van vloerverwarming. Bovendien kunnen isolatiemaatregelen nodig zijn om de warmtepomp optimaal te laten presteren. Desondanks zijn er verschillende subsidies beschikbaar die de investering aanzienlijk verlichten.
Beschikbare subsidies
Voor de aanschaf van een warmtepomp kunt u gebruikmaken van de ISDE-subsidie (Investeringssubsidie Duurzame Energie). Daarmee ontvangt u een eenmalige subsidie die de investering verlaagt. Daarnaast biedt RVO.nl actuele informatie over de beschikbare regelingen en subsidiebedragen.
Vervolgens is er ook het Warmtefonds beschikbaar voor eigenaar-bewoners met een laag inkomen. Daarmee kunt u lenen tegen gunstige voorwaarden voor verduurzaming. Daarnaast bieden gemeenten soms lokale subsidies aan. Dus is het verstandig om bij uw gemeente na te vragen welke regelingen er gelden.
Terugverdientijd en energiebesparingen
De terugverdientijd van een warmtepomp ligt gemiddeld tussen de 7 en 15 jaar. Echter hangt dit sterk af van de aanschafkosten, subsidies en uw huidige energieverbruik. Bovendien bespaart een gemiddeld huishouden met een hybride warmtepomp €300 tot €600 per jaar op de energierekening. Terwijl een volledig elektrische warmtepomp tot €800 per jaar kan besparen.
Daarnaast stijgen de gasprijzen waarschijnlijk verder in de komende jaren. Daardoor verbetert de business case voor warmtepompen. Eveneens heeft een warmtepomp een levensduur van 15 tot 20 jaar. Dus profiteert u langdurig van lagere energiekosten en minder CO₂-uitstoot.
Praktische tips om CO₂ besparen warmtepomp te maximaliseren
Om de CO₂-besparing van uw warmtepomp te optimaliseren, zijn er verschillende praktische stappen die u kunt nemen. Daarom hebben we hieronder de belangrijkste tips op een rij gezet. Daarmee haalt u het maximale uit uw investering.
1. Isoleer uw woning eerst
Goede isolatie is de basis voor een efficiënte warmtepomp. Daarom moet u eerst spouwmuren, vloeren en daken isoleren. Bovendien verlaagt dit de warmtevraag van uw woning. Daardoor kan de warmtepomp op een lagere temperatuur werken. Eveneens verbetert dit de COP-waarde en dus de energiebesparing.
2. Kies voor groene stroom
De CO₂-voetafdruk van uw warmtepomp daalt aanzienlijk wanneer u groene stroom gebruikt. Daarom is het aan te raden om direct over te stappen op een groen stroomcontract. Bovendien kunt u overwegen om zonnepanelen te plaatsen. Daarmee produceert u zelf duurzame elektriciteit voor uw warmtepomp.
3. Laat de warmtepomp professioneel instellen
Een goed ingestelde warmtepomp werkt aanzienlijk efficiënter. Daarom moet u de installatie laten uitvoeren door een erkend installateur. Vervolgens is het verstandig om jaarlijks onderhoud te laten plegen. Daarmee blijft de warmtepomp optimaal presteren.
4. Combineer met vloerverwarming
Vloerverwarming werkt op een lagere aanvoertemperatuur dan radiatoren. Daardoor presteert de warmtepomp efficiënter. Bovendien zorgt vloerverwarming voor een aangenamer binnenklimaat. Dus is dit een investering die dubbel rendeert.
Conclusie: CO₂ besparen warmtepomp is haalbaar en lonend
CO₂ besparen warmtepomp is niet alleen goed voor het milieu. Maar ook voor uw portemonnee en de woningwaarde. Bovendien bespaart een hybride warmtepomp tussen de 600 en 1.400 kg CO₂ per jaar. Terwijl een volledig elektrische warmtepomp tot 1.600 kg CO₂ kan besparen. Echter hangt de daadwerkelijke besparing af van isolatie, type warmtepomp en de stroommix.
Daarom is het verstandig om vooraf goed te onderzoeken welke warmtepomp het beste past bij uw situatie. Vervolgens kunt u via subsidies de aanschafkosten aanzienlijk verlagen. Ook draagt u bij aan de nationale klimaatdoelen en de energietransitie. Uiteindelijk is een warmtepomp een slimme keuze voor iedereen die duurzaam en comfortabel wil wonen.
Wilt u weten hoe uw woning ervoor staat qua energieprestatie? Vraag dan direct een energielabel aan via Labelcert. Daarmee krijgt u inzicht in de isolatiegraad en de mogelijkheden voor verduurzaming. Tot slot kunt u zo de juiste keuzes maken voor maximale CO₂-besparing met uw warmtepomp.
Benieuwd wat úw woning oplevert? Bekijk in onze interactieve tool welke maatregelen uw energielabel het meest verbeteren, afgestemd op uw bouwjaarklasse.
Lees ook: Waterstofboiler vervanging cv-ketel: alle voor- en nadelen 2024
