Vaatwasser of handafwassen: wat is zuiniger qua energie en water? De keuze tussen beide heeft direct invloed op uw energierekening en waterverbruik. Uit onderzoek blijkt dat afwassen in een teiltje met beperkt warm water meestal het meest energiezuinig en goedkoop is. Een moderne vaatwasser met energielabel A kan bij volle belading juist minder water verbruiken. In deze blogpost vergelijken we beide methoden op basis van concrete cijfers voor Nederlandse huishoudens.
Hoeveel water verbruikt een vaatwasser of handafwas?
Een moderne vaatwasser gebruikt 10 tot 13 liter per wasbeurt. Zeer zuinige modellen met energielabel A halen 8 tot 10 liter. Afwassen in een teiltje kost 6 tot 15 liter. Met een stromende kraan loopt dat op naar 20 tot 40 liter of meer.
Bij handafwas komen in de praktijk deze waterverbruiken voor:
- Zuinig handafwassen in een teiltje: 6 tot 15 liter per afwas
- Handafwassen met stromende kraan: 20 tot 40+ liter per afwas
- Een gootsteen volledig vullen: ongeveer 100 liter
Milieu Centraal geeft aan dat handafwassen in een teiltje qua waterverbruik vergelijkbaar kan zijn met een vaatwasser. Dat is alleen zuinig mits u de kraan niet laat lopen en niet uitgebreid voorspoelt. Zodra u met stromend water afwast, verbruikt u vrijwel altijd meer water dan een moderne vaatwasser. Meer waterverbruik betekent bovendien meer energie om dat water te verwarmen.
Waterkosten in Nederland
Drinkwater kost in Nederland gemiddeld €1,40 per kubieke meter, oftewel €0,0014 per liter. De waterkosten op zich zijn daarmee beperkt. Het verschil tussen 10 en 30 liter water is slechts enkele eurocenten per afwas. Op jaarbasis loopt het verschil toch op, zeker als u dagelijks afwast. Het energieverbruik voor warm water speelt in uw totale kosten een veel grotere rol.
Energieverbruik bij vaatwasser of handafwassen: waar zit het grote verschil?
Het energieverbruik is de doorslaggevende factor in de kosten en milieu-impact van afwassen. Water verwarmen kost veel energie, en daar zit het verschil tussen vaatwasser of handafwassen. Bij handafwas in een teiltje met matig warm water verbruikt u gemiddeld 0,25 tot 0,35 kWh per afwas. Dat is relatief weinig, vooral als u een HR-ketel op gas hebt.
Een moderne vaatwasser verbruikt gemiddeld 0,8 tot 1,5 kWh per wasbeurt, afhankelijk van het programma. Eco-programma’s zijn zuiniger en gebruiken ongeveer 0,6 tot 0,9 kWh per beurt. Oudere of inefficiënte vaatwassers kunnen zelfs boven de 1,5 kWh per cyclus zitten. Volgens Milieu Centraal kost een vaatwasser op jaarbasis twee tot drie keer zoveel energie als afwassen met de hand in een teiltje.
Energiekosten in de praktijk voor vaatwasser of handafwassen
Met een stroomprijs van circa €0,25 per kWh en een gasprijs van ongeveer €1,20 per m³ (€0,12 per kWh warmte) zijn de energiekosten als volgt:
- Handafwas (zuinig, teiltje): ongeveer €0,036 aan energie per afwas
- Vaatwasser (eco-programma): ongeveer €0,20 aan stroom per beurt
Het energieverbruik van een vaatwasser is dus duidelijk hoger. Voor een vaatwasbeurt betaalt u meer aan energie dan voor handafwas, zelfs met een zuinig A-label apparaat. Qua waterverbruik en tijd kan de vaatwasser juist voordelen bieden.
Kosten per jaar: wat bespaart u met vaatwasser of handafwassen?
Op jaarbasis maken de kleine verschillen per afwas een groot verschil in uw huishoudbudget. Wast u vijf keer per week af, dan komt dat neer op ongeveer 260 keer per jaar. Naast energie en water houdt u ook rekening met afwasmiddelen. Voor handafwas gebruikt u afwasmiddel en een afwasborstel of spons, wat ongeveer €0,03 tot €0,05 per afwas kost. Bij een vaatwasser komen tablets, spoelglans en zout kijken: gemiddeld €0,15 tot €0,25 per beurt.
Jaarlijkse kosten vergeleken
De tabel hieronder zet beide methoden naast elkaar bij 260 afwasbeurten per jaar.
| Kostenpost | Handafwas in een teiltje | Vaatwasser (eco, volle belading) |
|---|---|---|
| Water per beurt | 6 tot 15 liter | 8 tot 13 liter |
| Energie per beurt | 0,25 tot 0,35 kWh | 0,6 tot 0,9 kWh |
| Energie per jaar (260 beurten) | €9,36 | €52,00 |
| Water per jaar | €3,64 | €3,64 |
| Afwasmiddel of tabletten per jaar | €10,40 | €52,00 |
| Totaal per jaar | circa €26 | circa €109 |
Het verschil bedraagt dus ongeveer €83 per jaar in het voordeel van handafwas. Consumentenonderzoeken bevestigen dat zuinig handafwassen een besparing oplevert van €100 tot €150 per jaar vergeleken met een vaatwasser. Wast u met de hand royaal af met veel warm stromend water, dan wordt dit kostenverschil kleiner of keert het zelfs om. Gemak speelt ook een rol: een vaatwasser bespaart veel tijd en moeite, vooral voor gezinnen.
Wat is beter voor het milieu: vaatwasser of handafwassen?
Afwassen met de hand in een teiltje is meestal milieuvriendelijker, vooral door het lagere energieverbruik. Wast u af met stromend warm water, dan wint de vaatwasser, want die gebruikt minder water. Ook de productie en de afdanking van het apparaat tellen mee in de totale milieu-impact.
Volgens Milieu Centraal is afwassen met de hand in een teiltje meestal milieuvriendelijker dan met de vaatwasser. Dat komt vooral door het lagere energieverbruik.
De productie van het apparaat kost grondstoffen en energie, en veroorzaakt afval aan het einde van de levensduur. Voor grotere gezinnen kan een vaatwasser bij intensief gebruik en zuinig gedrag over de gehele levensduur toch een acceptabele milieu-uitkomst hebben, vooral bij keuze voor energielabel A.
Wat betekent energielabel A voor een vaatwasser?
Het energielabel van vaatwassers loopt volgens Europese regels van A tot G. A is het zuinigst. Een vaatwasser met label A verbruikt duidelijk minder kWh per cyclus en vaak ook minder water. Op het label leest u het exacte verbruik per cyclus af, en dat bepaalt uw kosten.
Als woningeigenaar kiest u bij aanschaf het beste voor energielabel A of zo dicht mogelijk daarbij. Let op: dit apparaatlabel staat los van het energielabel van uw woning. Dat woninglabel wordt berekend volgens de NTA 8800 en geregistreerd in EP-Online. Huishoudelijke apparaten tellen daarin niet mee.
Praktische tips om te besparen bij vaatwasser of handafwassen
Of u nu kiest voor vaatwasser of handafwassen, er zijn verschillende manieren om energie en water te besparen. Hieronder staan concrete tips voor beide methoden, zodat u de kosten en milieu-impact kunt minimaliseren.
Tips voor zuinig handafwassen
- Gebruik een teiltje of bak in plaats van een stromende kraan
- Vul het teiltje met een beperkte hoeveelheid lauwwarm water (niet te heet)
- Was eerst licht vervuilde spullen, daarna viesere pannen
- Spoel na met koud water in plaats van warm
- Laat afwasborstel en teiltje goed drogen om bacteriegroei te voorkomen
Tips voor zuinig gebruik van een vaatwasser
- Vul de vaatwasser altijd volledig voordat u hem aanzet; halfvolle beurten verdubbelen uw verbruik per bord
- Gebruik het eco-programma; dit kan jaarlijks tientallen euro’s schelen
- Spoel niet voor met warm water; afschrapen is voldoende
- Kies bij vervanging voor een vaatwasser met energielabel A
- Houd het filter schoon en draai regelmatig een reinigingsprogramma
- Met zonnepanelen: draai de vaatwasser overdag als de zon schijnt
Met de juiste keuzes en gewoonten bespaart u bij beide methoden flink op energie en water. Zuinig afwassen verlaagt uw energierekening, maar verandert het energielabel van uw woning niet. Dat label gaat over isolatie, glas, ventilatie en installaties.
Wilt u weten waar bij u de echte winst zit? Onze EP-adviseurs nemen uw woning op, berekenen het label volgens de NTA 8800 en registreren het in EP-Online. U hoort dan welke maatregelen bij uw huis het meeste opleveren. Vraag uw energielabel aan bij Labelcert.
