Vaatwasser of handafwassen: wat is zuiniger qua energie en water? Bovendien heeft de keuze tussen een vaatwasser of handafwassen direct invloed op je energierekening en waterverbruik. Daarom blijkt uit onderzoek dat afwassen in een teiltje met beperkt warm water meestal het meest energiezuinig en goedkoop is. Echter, een moderne vaatwasser met energielabel A kan bij volle belading juist minder water verbruiken. Kortom, in deze blogpost vergelijken we beide methoden op basis van concrete cijfers voor Nederlandse huishoudens.
Waterverbruik: vaatwasser of handafwassen vergelijken
Het waterverbruik verschilt enorm, afhankelijk van hoe je afwast. Namelijk verbruiken moderne vaatwassers opvallend zuinig water: gemiddeld 10 tot 13 liter per wasbeurt. Daarnaast halen zeer zuinige modellen met energielabel A zelfs 8 tot 10 liter per cyclus. Bovendien zijn dit de waterverbruiken die in de praktijk voorkomen bij handafwas:
- Zuinig handafwassen in een teiltje: 6 tot 15 liter per afwas
- Handafwassen met stromende kraan: 20 tot 40+ liter per afwas
- Een gootsteen volledig vullen: ongeveer 100 liter
Milieu Centraal geeft aan dat handafwassen in een teiltje qua waterverbruik vergelijkbaar kan zijn met een vaatwasser. Echter is dit alleen zuinig mits je de kraan niet laat lopen en niet uitgebreid voorspoelt. Kortom, zodra je met stromend water afwast, verbruik je vrijwel altijd meer water dan een moderne vaatwasser. Bovendien betekent meer waterverbruik ook meer energie om dat water te verwarmen.
Waterkosten in Nederland
Drinkwater kost in Nederland gemiddeld €1,40 per kubieke meter, oftewel €0,0014 per liter. Daarom zijn de waterkosten op zich beperkt: het verschil tussen 10 en 30 liter water is slechts enkele eurocenten per afwas. Toch loopt het verschil op jaarbasis op, zeker als je dagelijks afwast. Bovendien speelt het energieverbruik voor warm water een veel grotere rol in je totale kosten.
Energieverbruik bij vaatwasser of handafwassen: waar zit het grote verschil?
Het energieverbruik is de doorslaggevende factor in de kosten en milieu-impact van afwassen. Want water verwarmen kost namelijk veel energie, en daar zit het verschil tussen vaatwasser of handafwassen. Daarbij verbruik je bij handafwas in een teiltje met matig warm water gemiddeld 0,25 tot 0,35 kWh per afwas. Bovendien is dit relatief weinig, vooral als je een HR-ketel op gas hebt.
Daarentegen verbruikt een moderne vaatwasser gemiddeld 0,8 tot 1,5 kWh per wasbeurt, afhankelijk van het programma. Echter zijn eco-programma’s zuiniger en gebruiken ongeveer 0,6 tot 0,9 kWh per beurt. Daarnaast kunnen oudere of inefficiënte vaatwassers zelfs boven de 1,5 kWh per cyclus zitten. Volgens Milieu Centraal kost een vaatwasser op jaarbasis twee tot drie keer zoveel energie als afwassen met de hand in een teiltje.
Energiekosten in de praktijk voor vaatwasser of handafwassen
Met een stroomprijs van circa €0,25 per kWh en een gasprijs van ongeveer €1,20 per m³ (€0,12 per kWh warmte) zijn de energiekosten als volgt:
- Handafwas (zuinig, teiltje): ongeveer €0,036 aan energie per afwas
- Vaatwasser (eco-programma): ongeveer €0,20 aan stroom per beurt
Zoals duidelijk wordt, is het energieverbruik van een vaatwasser significant hoger. Uiteindelijk betaal je voor een vaatwasbeurt meer aan energie dan voor handafwas, zelfs met een zuinig A-label apparaat. Desondanks kan de vaatwasser qua waterverbruik en tijd juist voordelen bieden.
Kosten per jaar: wat bespaar je met vaatwasser of handafwassen?
Op jaarbasis maken de kleine verschillen per afwas een groot verschil in je huishoudbudget. Daarbij komt dat je vijf keer per week afwast, dan komt dat neer op ongeveer 260 keer per jaar. Daarnaast moet je naast energie en water ook rekening houden met afwasmiddelen. Want voor handafwas gebruik je afwasmiddel en een afwasborstel of spons, wat ongeveer €0,03 tot €0,05 per afwas kost. Daarentegen komen bij een vaatwasser tablets, spoelglans en zout bij kijken: gemiddeld €0,15 tot €0,25 per beurt.
Jaarlijkse kosten vergeleken
Handafwas (zuinig, in teiltje):
- Energie: 260 × €0,036 = €9,36
- Water: 260 × €0,014 = €3,64
- Afwasmiddel: 260 × €0,04 = €10,40
- Totaal: circa €26 per jaar
Vaatwasser (zuinig, eco-programma, volle belading):
- Stroom: 260 × €0,20 = €52
- Water: 260 × €0,014 = €3,64
- Tablets en toevoegingen: 260 × €0,20 = €52
- Totaal: circa €109 per jaar
Het verschil bedraagt dus ongeveer €83 per jaar in het voordeel van handafwas. Zoals consumentenonderzoeken bevestigen, levert zuinig handafwassen een besparing op van €100 tot €150 per jaar vergeleken met een vaatwasser. Echter, als je met de hand royaal afwast met veel warm stromend water, kan dit kostenverschil kleiner worden of zelfs omkeren. Bovendien speelt gemak ook een rol: een vaatwasser bespaart veel tijd en moeite, vooral voor gezinnen. Daarom kun je bij Labelcert altijd een gratis energieadvies aanvragen voor optimaal besparingsadvies.
Milieu-impact bij vaatwasser of handafwassen
Naast kosten speelt ook de milieu-impact een belangrijke rol bij de keuze tussen vaatwasser of handafwassen. Volgens Milieu Centraal is afwassen met de hand in een teiltje meestal milieuvriendelijker dan met de vaatwasser. Namelijk is dit vooral door het lagere energieverbruik. Echter, wanneer je met stromend warm water afwast, kan de vaatwasser juist milieuvriendelijker zijn vanwege het lagere waterverbruik.
Daarnaast moet je ook rekening houden met de productie en levensduur van een vaatwasser. Want de productie van het apparaat kost grondstoffen, energie en veroorzaakt afval aan het einde van de levensduur. Toch kan een vaatwasser voor grotere gezinnen bij intensief gebruik en zuinig gedrag over de gehele levensduur een acceptabele milieu-uitkomst hebben. Bovendien geldt dit vooral bij keuze voor energielabel A.
Energielabels voor vaatwassers
In Nederland wordt het energielabel van vaatwassers bepaald volgens Europese regels, lopend van A (zuinigst) tot G (minst zuinig). Daarom verbruikt een vaatwasser met label A aanzienlijk minder kWh per cyclus en vaak ook minder water. Als woningeigenaar kun je bij aanschaf het beste kiezen voor energielabel A of zo dicht mogelijk daarbij. Tevens kun je op het energielabel het exacte energieverbruik per cyclus controleren. Bovendien is dit direct relevant voor je kosten en milieu-impact.
Praktische tips om te besparen bij vaatwasser of handafwassen
Of je nu kiest voor vaatwasser of handafwassen, er zijn verschillende manieren om energie en water te besparen. Vervolgens geven we concrete tips voor beide methoden, zodat je de kosten en milieu-impact kunt minimaliseren.
Tips voor zuinig handafwassen
- Gebruik een teiltje of bak in plaats van een stromende kraan
- Vul het teiltje met een beperkte hoeveelheid lauwwarm water (niet te heet)
- Was eerst licht vervuilde spullen, daarna viesere pannen
- Spoel na met koud water in plaats van warm
- Laat afwasborstel en teiltje goed drogen om bacteriegroei te voorkomen
Tips voor zuinig gebruik van een vaatwasser
- Vul de vaatwasser altijd volledig voordat je hem aanzet; halfvolle beurten verdubbelen je verbruik per bord
- Gebruik het eco-programma; dit kan jaarlijks tientallen euro’s schelen
- Spoel niet voor met warm water; afschrapen is voldoende
- Kies bij vervanging voor een vaatwasser met energielabel A
- Houd het filter schoon en draai regelmatig een reinigingsprogramma
- Met zonnepanelen: draai de vaatwasser overdag als de zon schijnt
Kortom, met de juiste keuzes en gedrag kun je bij beide methoden flink besparen op energie en water. Bovendien draagt zuinig afwassen bij aan een lager energieverbruik van je woning. Tot slot is dit ook positief voor je energielabel en de woningwaarde.
