Veel woningeigenaren ervaren dat warmtepomp thermostaat 21 graden instellen niet hetzelfde comfort geeft als 21°C met een cv-ketel. De luchttemperatuur is identiek. Toch voelt het vaak minder warm en knus aan. Dat komt door de manier waarop een warmtepomp warmte afgeeft: rustiger, gelijkmatiger en met een lagere aanvoertemperatuur dan cv-verwarming.
Overweegt u een warmtepomp, of heeft u er net een laten plaatsen? Dan helpt het om te weten hoe u de thermostaat en het verwarmingssysteem instelt. Ook de kwaliteit van uw energielabel bepaalt hoeveel comfort u overhoudt. Verderop leest u concrete instellingen, kosten en subsidiebedragen.
Waarom voelt 21 graden met een warmtepomp kouder aan dan met een cv-ketel?
De thermostaat meet alleen de luchttemperatuur. Een cv-ketel stuurt water van 60 tot 80°C door de radiatoren, die daardoor heet aanvoelen en veel stralingswarmte afgeven. Een warmtepomp werkt met lage-temperatuurverwarming: het water is slechts 30 tot 45°C. Die extra stralingswarmte valt grotendeels weg. Daardoor voelt dezelfde 21°C koeler aan.
Ook de manier van verwarmen speelt een rol. Een cv-ketel draait in korte, intensieve stookbeurten. De radiatoren worden snel heet, geven een warme gloed af en koelen daarna weer af. Een warmtepomp draait juist langdurig op laag vermogen en houdt de temperatuur extreem stabiel. U ervaart daardoor vooral de luchttemperatuur, en veel minder de radiatorgloed die veel mensen met een warm huis associëren.
Een ander belangrijk aspect is koude straling. Ook al is de lucht 21°C: blijven uw vloeren, muren of ramen koud, dan verliest uw lichaam warmte via straling naar die oppervlakken. Het voelt dan kouder dan de thermostaat aangeeft. Goede isolatie, zoals berekend volgens de NTA 8800, is daarom cruciaal voor comfortabel wonen met een warmtepomp. Zoals Milieucentraal aangeeft, verbetert isolatie zowel comfort als energierendement.
De rol van stralingswarmte en luchttemperatuur
Warmtepomp thermostaat 21 graden betekent dat de lucht 21°C is. Over de gevoelstemperatuur zegt dat niets. Uw lichaam ervaart comfort door een combinatie van luchttemperatuur en oppervlaktetemperatuur van wanden, vloer en plafond. Omdat een warmtepomp minder hete radiatoren heeft, is de stralingswarmte lager. Het kan daarom nodig zijn de thermostaat iets hoger te zetten, bijvoorbeeld naar 21,5 of 22°C.
Constante temperatuur versus piekverhitting
Veel mensen zijn gewend aan temperatuurschommelingen. ’s Ochtends is de woning 18°C, de cv schakelt in en binnen een uur is het 22°C. Bij een warmtepomp is de temperatuur vrijwel constant. Dat is energetisch efficiënter. Toch kan het gevoel van plots lekker warm worden dan ontbreken. Comfort met een warmtepomp vraagt om gewenning en om andere verwachtingen.
Hoe stelt u de thermostaat van uw warmtepomp het beste in?
Zet de thermostaat op een constante temperatuur tussen 20 en 21°C overdag. Verlaag ’s nachts hooguit 1 tot 2 graden. Een grote nachtverlaging naar bijvoorbeeld 15°C is contraproductief. De warmtepomp moet ’s ochtends dan veel harder werken. Dat schaadt het rendement en vermindert het comfort.
Naast de thermostaatinstelling is de stooklijn van groot belang bij watergedragen systemen. De stooklijn bepaalt welke aanvoertemperatuur de warmtepomp kiest bij een bepaalde buitentemperatuur. Een typische startinstelling is 35 tot 40°C aanvoer bij -10°C buiten, en 28 tot 30°C bij +10°C buiten.
Houd deze volgorde aan bij het fijnafstemmen:
- Zet de thermostaat op één vaste temperatuur tussen 20 en 21°C.
- Beperk de nachtverlaging tot 1 à 2 graden.
- Verlaag de stooklijn stapsgewijs, tot het comfort nét afneemt.
- Doe daarna één kleine stap omhoog en laat de instelling staan.
- Regel bij vloerverwarming elke groep afzonderlijk in.
Omdat warmtepompen traag reageren, heeft het weinig zin om de thermostaat steeds hoger en lager te draaien. Houd het systeem liever continu in bedrijf, zeker bij vloerverwarming. Zo blijft de vloer aangenaam warm en voorkomt u grote energiepieken.
Tips voor vloerverwarming en radiatoren
Vloerverwarming is bij uitstek geschikt voor warmtepompen. Het grote oppervlak compenseert de lage aanvoertemperatuur. EP-adviseurs adviseren bij woningverduurzaming daarom vaak vloerverwarming op de begane grond. Houd de aanvoertemperatuur tussen 30 en 35°C.
Bij radiatoren is het belangrijk dat ze groot genoeg zijn. Oude, kleine radiatoren geven onvoldoende warmte af bij een lage aanvoertemperatuur. Toch kunt u ook met radiatoren prima werken, mits u lage-temperatuurradiatoren of convectoren installeert. In bepaalde ruimtes kan een extra radiator nodig zijn.
Wat kost een warmtepomp en wat bespaart u ermee?
Een hybride warmtepomp kost geïnstalleerd €6.000 tot €10.000. Een all-electric lucht-water systeem komt op €10.000 tot €16.000. Voor een bodemwarmtepomp betaalt u €18.000 tot €30.000. De energierekening daalt daarna vaak met 20 tot 40%, afhankelijk van de gas- en stroomprijzen en de isolatie van uw woning.
| Type warmtepomp | Investering inclusief installatie | ISDE-subsidie 2026 |
|---|---|---|
| Hybride lucht-water | €6.000 tot €10.000 | €2.000 tot €3.000 |
| All-electric lucht-water | €10.000 tot €16.000 | €2.000 tot €3.000 |
| Bodemwarmtepomp | €18.000 tot €30.000 | €4.000 tot €6.000 |
De hybride warmtepomp combineert een lucht-water warmtepomp met een cv-ketel. Die oplossing past bij woningen met matige isolatie, waar volledig elektrisch verwarmen nog niet haalbaar is. Veel eigenaren van jaren ’70- en ’80-woningen kiezen voor deze tussenvorm.
Bij een bodemwarmtepomp ligt de investering hoger. Daar is een duidelijke reden voor. Het aanleggen van bodemlussen of bronnen is arbeidsintensief en vraagt om vergunningen. Vaak moet ook de elektrische netaansluiting worden verzwaard.
Dan de energiebesparing. Een goed geïsoleerde hoekwoning met voorheen 1.200 m³ gasverbruik per jaar kan met een hybride warmtepomp terug naar 300 tot 500 m³. Het elektriciteitsverbruik stijgt dan met circa 1.500 tot 2.500 kWh per jaar. De warmtepomp neemt immers een deel van de verwarming over.
Bij een all-electric warmtepomp verdwijnt het gasverbruik voor verwarming volledig. Het extra elektriciteitsverbruik ligt dan tussen 3.000 en 5.000 kWh per jaar. Ook het warme tapwater wordt elektrisch verwarmd. Daarmee bent u minder afhankelijk van schommelende gasprijzen.
Onderhoudskosten en levensduur
Een warmtepomp vraagt minder onderhoud dan een cv-ketel. Er is geen verbranding, dus geen roetvorming of CO-metingen. Jaarlijks onderhoud blijft wel nodig om de efficiëntie te bewaken. Met koudemiddelcontroles en filterreiniging komt u op circa €150 tot €250 per jaar. De levensduur is doorgaans 15 tot 20 jaar, vergelijkbaar met een goede cv-ketel.
Welke subsidie krijgt u voor een warmtepomp in 2026?
De ISDE-regeling geldt voor bestaande koopwoningen met een bouwjaar van vóór 1 januari 2019. Voor een lucht-water warmtepomp ligt de subsidie op circa €2.000 tot €3.000. Voor een bodemwarmtepomp op €4.000 tot €6.000. Dien uw aanvraag in vóór de start van de installatie.
Het budget voor 2026 bedraagt €500 miljoen voor diverse maatregelen, waaronder warmtepompen. Zoals vermeld op de budgetpagina van RVO, wordt dit budget over het jaar verdeeld. Dien uw aanvraag daarom op tijd in. Na de beschikking kunt u de werkzaamheden laten uitvoeren.
Er zijn ook andere regelingen. Sommige gemeenten bieden aanvullende subsidies of gratis energieadvies aan. Daarnaast bestaat de Subsidieregeling Energiebesparing Eigen Huis (SEEH), die in bepaalde gemeenten beschikbaar is. Informeer bij uw gemeente wat er op uw adres geldt.
Hoeveel labelstappen levert een warmtepomp op?
Een warmtepomp verlaagt de primaire energiebehoefte fors. In de NTA 8800-berekening telt dat zwaar mee. Een woning met label C kan na plaatsing van een warmtepomp en isolatie doorstoten naar label A. Hoeveel stappen u wint, hangt af van uw woningtype en het afgiftesysteem.
Het nieuwe label staat pas vast als een EP-adviseur uw woning opneemt en registreert in EP-Online. Vraag daarom na de installatie een nieuw energielabel aan. Energiezuinige woningen zijn gewild op de markt, dus dat werkt door in de woningwaarde.
De adviseurs van Labelcert nemen uw woning ter plaatse op, rekenen de warmtepomp mee volgens de NTA 8800 en registreren het definitieve label in EP-Online. Zo ziet u zwart op wit wat uw investering heeft opgeleverd. Een energielabel kost bij ons vanaf €180. Vraag hier uw energielabel aan.
