BENG-normen en energielabels: hoe hangen ze samen?

Sinds 1 januari 2021 gelden de BENG-eisen voor alle nieuwbouw in Nederland. BENG staat voor Bijna Energie Neutrale Gebouwen en bestaat uit drie indicatoren: maximale energiebehoefte, maximaal primair fossiel energiegebruik en minimaal aandeel hernieuwbare energie. Daarom moet elk nieuw gebouw aan deze normen voldoen voordat de omgevingsvergunning wordt verleend. Deze eisen gelden alleen voor nieuwbouw, niet voor bestaande woningen. Bij nieuwbouw leidt de berekening tot een energielabel dat per woning wordt geregistreerd door een EP-adviseur in EP-Online.

Wat betekenen de BENG-nieuwbouweisen precies?

BENG staat voor Bijna Energie Neutrale Gebouwen en verwijst naar drie concrete prestatienormen die nieuwbouw moet halen. Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland gaat het om de maximale energiebehoefte (kWh/m² per jaar), het maximaal primair fossiel energiegebruik (kWh/m² per jaar) en het minimaal aandeel hernieuwbare energie (in procenten). Daarom moet elk nieuw gebouw worden getoetst op deze drie indicatoren voordat de omgevingsvergunning wordt verleend.

De grenswaarden verschillen per gebouwtype. Namelijk, voor woningen gelden andere normen dan voor utiliteitsgebouwen zoals kantoren, scholen of winkels. De RVO toetst de berekeningen bij de aanvraag van de omgevingsvergunning en nogmaals bij de oplevering van het gebouw. Daardoor is gewaarborgd dat elk nieuw pand daadwerkelijk aan de eisen voldoet voordat het wordt bewoond of in gebruik genomen.

Bovendien worden de normen berekend op gebouwniveau: het hele appartementencomplex of de hele rij rijwoningen wordt in één keer doorgerekend. Toch wordt bij woongebouwen ook per individueel verblijfsobject, dus per afzonderlijke woning, de energieprestatie berekend en geregistreerd. Dat leidt tot het energielabel van die specifieke woning. Wilt u meer weten over hoe u een energielabel kunt laten bepalen? Bekijk dan onze pagina over energielabels.

Wanneer gelden de BENG-normen voor nieuwbouw?

Sinds 1 januari 2021 moet elke aanvraag voor een omgevingsvergunning voor nieuwbouw voldoen aan de wettelijke normen. Dat geldt voor zowel woningbouw als utiliteitsbouw. Kortom, het maakt daarbij niet uit of het om één vrijstaande woning of een groot appartementengebouw gaat: de eisen zijn altijd van toepassing.

Omdat de regeling een eis is voor nieuwbouw, hoeven eigenaren van bestaande woningen er in de praktijk niet mee te maken. Voor hen blijft het energielabel de relevante norm, met name bij verkoop of verhuur. Het energielabel van een bestaande woning wordt opgesteld door een gecertificeerd EP-adviseur die de woning fysiek opneemt, vervolgens de energieprestatie berekent volgens de NTA 8800 en het label registreert in EP-Online. Die registratie is sinds 1 januari 2021 alleen geldig als de adviseur de woning daadwerkelijk ter plaatse heeft bezocht. Wat zo’n opname kost, leest u bij de prijs van een energielabel.

Dus, de nieuwbouweisen gelden voor nieuwbouw en het energielabel geldt voor bestaande bouw. Beide registraties worden echter op dezelfde manier vastgelegd: in EP-Online, het officiële register van de overheid. Daardoor kunnen kopers, huurders en gemeenten altijd controleren of een woning aan de geldende eisen voldoet. Voor een eerste inschatting van de energieprestatie van uw woning kunt u gebruikmaken van een energielabel-indicatie.

Hoe wordt de nieuwbouwprestatie omgezet in een energielabel?

Bij nieuwbouw wordt de energieprestatie berekend op gebouwniveau, maar tegelijk wordt voor elk individueel verblijfsobject een energielabel bepaald. Dat energielabel is een registratie van de energieprestatie van die woning en wordt door de EP-adviseur geregistreerd in EP-Online, aldus de RVO.

Bij de aanvraag van een woongebouw kan het energielabel nog de status “voorlopig” hebben. Vervolgens moet bij oplevering elk individueel verblijfsobject een definitief geregistreerd energieprestatierapport hebben. Daarmee is gewaarborgd dat elke nieuwe woning een officieel label krijgt dat tien jaar geldig blijft. Kopers en huurders kunnen dat label terugvinden in EP-Online en zien zo direct wat de energieprestatie van de woning is.

Daarom vormen de nieuwbouweisen en het energielabel geen tegenstellingen, maar twee kanten van dezelfde medaille: de normen stellen de eis voor nieuwbouw, het energielabel vertaalt die norm naar een transparante letter van A++++ tot G per woning. Onze EP-adviseurs bij Labelcert registreren dat definitieve label zodra de opname is afgerond en de berekening is goedgekeurd in EP-Online.

Voorlopig versus definitief energielabel

Tijdens de bouw mag de ontwikkelaar of aannemer met een voorlopig energielabel werken. Dat label is gebaseerd op de ontwerptekeningen en de berekening die bij de vergunning is ingediend. Echter, bij oplevering moet elke woning een definitief label krijgen dat is gebaseerd op de daadwerkelijk uitgevoerde werkzaamheden en materialen. Daardoor weet de nieuwe bewoner zeker dat het label overeenkomt met de werkelijkheid.

Ook voor nieuwbouw geldt daarom dat een fysieke opname door een gecertificeerde EP-adviseur wettelijk verplicht is. Onze adviseurs bezoeken de woning, controleren de isolatie, de cv-ketel, de ventilatievoorzieningen en de beglazing, en stellen vervolgens het definitieve label vast. Dat label is tien jaar geldig en wordt centraal geregistreerd, zodat elke partij het kan terugvinden.

Gelden de eisen ook voor verbouwingen of renovaties?

Nee, de normering voor bijna energieneutrale gebouwen is uitsluitend een eis voor nieuwbouw. Voor bestaande woningen die worden gerenoveerd of verbouwd, gelden de eisen uit het Bouwbesluit 2012, niet deze normen. Wel is het zo dat elke bestaande woning een geldig energielabel moet hebben als de eigenaar de woning verkoopt of verhuurt. Dat label wordt bepaald op basis van de feitelijke staat van de woning op het moment van opname.

Toch kan een grondige renovatie ervoor zorgen dat een woning een beter energielabel krijgt. Als u bijvoorbeeld de spouwmuren isoleert, dubbelglas vervangt door HR++-glas en een nieuwe hoogrendementsketel laat plaatsen, verbetert de energieprestatie vaak met meerdere labelklassen. Wij kunnen u adviseren welke maatregelen het grootste effect hebben en vervolgens het nieuwe label registreren zodra de werkzaamheden zijn afgerond.

Overigens worden de energieprestatie-indicatoren sinds 29 mei 2026 bepaald met NTA 8800:2025. Daarmee blijft de berekeningsmethode voor zowel nieuwbouw als bestaande bouw gelijk, en zijn prestaties en energielabels goed met elkaar te vergelijken.

Wat zijn de drie BENG-indicatoren in detail?

De drie indicatoren waaruit de BENG-norm bestaat, zijn bedoeld om nieuwe gebouwen zo energiezuinig mogelijk te maken. Deze indicatoren omvatten:

• Maximale energiebehoefte: beperkt de hoeveelheid energie die een gebouw nodig heeft om te verwarmen, te koelen en te ventileren.
• Maximaal primair fossiel energiegebruik: zorgt ervoor dat fossiele brandstoffen zoals aardgas en kolen zoveel mogelijk worden vervangen door duurzame alternatieven.
• Minimaal aandeel hernieuwbare energie: een minimaal aandeel van de benodigde energie moet uit hernieuwbare bronnen komen, zoals zonnepanelen of een warmtepomp.

Namelijk, de RVO hanteert per gebouwtype verschillende grenswaarden, waardoor er ruimte is voor maatwerk. Een appartementencomplex met collectieve voorzieningen kan bijvoorbeeld andere keuzes maken dan een vrijstaande woning met een individuele cv-ketel. Toch geldt voor alle nieuwe gebouwen hetzelfde uitgangspunt: zo min mogelijk fossiele energie gebruiken en zoveel mogelijk hernieuwbare energie opwekken of inkopen.

Waarom drie indicatoren in plaats van één?

Het gebruik van drie indicatoren voorkomt dat nieuwbouw op één onderdeel zeer goed scoort, maar op andere onderdelen achterblijft. Een woning met uitstekende isolatie maar een oude gasketel haalt bijvoorbeeld een lage energiebehoefte, maar scoort slecht op fossiel energiegebruik. Omgekeerd kan een slecht geïsoleerde woning met zonnepanelen en een warmtepomp voldoen aan de eis voor hernieuwbare energie, maar toch een hoge energiebehoefte hebben.

Daarom moeten alle drie de indicatoren worden gehaald. Daardoor ontstaat een evenwichtig gebouw dat echt energieneutraal of bijna energieneutraal is. Voor de bewoner betekent dat lagere energiekosten, een comfortabeler binnenklimaat en een toekomstbestendige woning die jarenlang meegaat zonder grote aanpassingen.

Hoe laat u uw energielabel bij nieuwbouw of bestaande bouw registreren?

Of u nu een nieuwbouwwoning oplevert of een bestaande woning verkoopt, in beide gevallen heeft u een geldig energielabel nodig. Onze gecertificeerde EP-adviseurs bij Labelcert verzorgen de fysieke opname, berekenen de energieprestatie volgens de geldende NTA 8800 en registreren het definitieve label in EP-Online. Daarmee voldoet u aan alle wettelijke eisen en heeft u de zekerheid dat uw label correct is vastgelegd.

Voor nieuwbouw controleren wij bij oplevering of alle voorzieningen overeenkomen met de vergunning en of het gebouw aan de BENG-normen voldoet. Vervolgens registreren wij het definitieve energielabel per verblijfsobject, zodat elke nieuwe bewoner over een officieel label beschikt. Voor bestaande woningen komen onze adviseurs ter plaatse, nemen alle relevante kenmerken op en bepalen het energielabel op basis van de feitelijke situatie.

Wilt u weten wat een energielabel voor uw woning kost of welke documenten u nodig heeft? Vraag direct uw energielabel aan en wij helpen u snel en deskundig. Onze diensten zijn à-la-carte, vanaf €180 incl. btw, zodat u precies krijgt wat u nodig heeft zonder onnodige kosten. Daarnaast adviseren wij u graag over mogelijke verbeteringen die de energieprestatie van uw woning verhogen.

Samenvatting: BENG en energielabels als twee kanten van dezelfde medaille

De BENG-normen en energielabels vullen elkaar aan. Voor nieuwbouw gelden sinds 1 januari 2021 de eisen voor bijna energieneutrale gebouwen, waardoor elke nieuwe woning standaard energiezuinig is. Tegelijkertijd krijgt elke woning een energielabel dat transparant weergeeft hoe de energieprestatie eruit ziet. Voor bestaande woningen blijft het energielabel de norm bij verkoop en verhuur, en zorgt een grondige opname ervoor dat het label de werkelijkheid weerspiegelt.

Kortom, of het nu om nieuwbouw of bestaande bouw gaat: een geldig energielabel is onmisbaar. Wij helpen u graag met de registratie, zodat u aan alle wettelijke verplichtingen voldoet en uw woning klaar is voor de toekomst. Neem gerust contact met ons op voor meer informatie of vraag direct uw energielabel aan.