De relatie tussen energielabel en luchtdichtheid wordt in Nederland steeds belangrijker. Bovendien is een blowerdoortest (ook wel QV10-meting genoemd) dé manier om de luchtdichtheid van uw woning objectief te meten. Daarnaast laat zo’n test u zien waar warmte via kieren en naden ontsnapt. Tevens kan een goede score direct bijdragen aan een beter energielabel en lagere stookkosten.
In deze blogpost leggen we uit hoe een blowerdoortest werkt. Ook bespreken we wat luchtdichtheid precies betekent voor uw energielabel. Vervolgens gaan we in op de kosten en wanneer zo’n test zinvol is. Daarnaast bespreken we de rol van luchtdichtheid bij nieuwbouw en BENG-eisen. Kortom, u weet als woningeigenaar precies waar u aan toe bent.
Wat meet een blowerdoortest precies?
Bij een blowerdoortest wordt de luchtdichtheid van uw woning bepaald aan de hand van het getal Qv;10 (ook geschreven als qv,10). Namelijk, deze waarde geeft aan hoeveel lucht er via kieren en naden door de buitenschil stroomt. Daarbij wordt het resultaat uitgedrukt in dm³/s per m² gebruiksoppervlakte. Kortom, hoe lager dit getal, hoe luchtdichter en energiezuiniger uw woning is.
Tijdens de test wordt een grote ventilator (blower door) in een buitendeur geplaatst. Vervolgens brengt de meetapparatuur de woning op overdruk en onderdruk, meestal rond 50 Pascal. Hierdoor wordt gemeten hoeveel lucht er nodig is om dit drukverschil te handhaven. Daarnaast wordt vaak met rookproeven of een thermische camera gekeken waar de grootste lekken zitten. Denk hierbij aan kozijnen, kruipluiken, doorvoeren of aansluitingen tussen vloer en gevel.
Luchtdichtheidsklassen in Nederland
In de Nederlandse praktijk worden woningen ingedeeld in verschillende luchtdichtheidsklassen. Namelijk, klasse 1 (basis) heeft een Qv;10 van meer dan 0,6 dm³/s·m². Daardoor ontsnapt er relatief veel warmte via kieren. Daarentegen valt een klasse 2-woning (goed) tussen 0,3 en 0,6 dm³/s·m². Dit is meestal het minimale niveau voor energiezuinig bouwen. Bovendien behalen moderne nieuwbouwwoningen vaak een Qv;10 van ≤ 0,2 dm³/s·m², mits netjes gebouwd. Tevens scoren passiefhuizen en zeer energiezuinige woningen zelfs onder de 0,15 dm³/s·m² (klasse 3).
Voor bestaande woningen zijn deze waarden een goede indicatie. Grondgebonden woningen streven naar ≤ 0,4, appartementen naar ≤ 0,3 en hoekwoningen naar ≤ 0,5 dm³/s·m². Echter, veel oudere woningen zitten daar zonder extra kierdichting nog niet op.
Hoe beïnvloedt energielabel en luchtdichtheid elkaar?
Het energielabel van uw woning wordt bepaald volgens de NTA 8800-methodiek. Bovendien houdt deze berekening onder andere rekening met isolatie, installaties, ventilatie en ook de luchtdichtheid van de woning. Namelijk, als er veel warme lucht via kieren naar buiten verdwijnt, hebt u meer energie nodig om uw woning comfortabel te houden. Dit verhoogt uw primaire energiegebruik en dus ook uw energielabel.
Zonder blowerdoortest moet een EP-adviseur uitgaan van standaardwaarden voor luchtdichtheid. Echter, die standaardwaarden zijn conservatief. Daardoor zijn ze vaak ongunstiger dan de werkelijke situatie. Daarom kan een gemeten lage Qv;10-waarde direct leiden tot een beter energielabel. Bovendien is dit effect het grootst bij woningen die al goed geïsoleerd zijn. Want luchtdichtheid speelt dan relatief een grotere rol in het totale warmteverlies.
Van C naar B of van B naar A: is dat realistisch?
Voor een typische rijtjeswoning uit de jaren 70 of 80 kan een goede blowerdoortest gecombineerd met gerichte kierdichting een labelverbetering van één stap opleveren. Denk bijvoorbeeld aan label C naar B, of van B naar A. Uiteindelijk hangt het precieze effect af van de uitgangssituatie. Want hoe beter de rest van de isolatie, hoe groter de impact van luchtdichtheid op de berekening.
Wilt u uw energielabel laten vaststellen of aanvragen? RVO biedt uitgebreide informatie over de procedure en achterliggende methodiek. Daarnaast kunt u via Labelcert een energielabel aanvragen met blowerdoortest.
Energielabel en luchtdichtheid bij BENG-eisen voor nieuwbouw
Voor nieuwbouwwoningen gelden in Nederland de BENG-eisen (Bijna EnergieNeutrale Gebouwen). Deze zijn vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving. Ook hier speelt luchtdichtheid een cruciale rol. Tijdens de ontwerpfase wordt een Qv;10-waarde ingevoerd in de energieprestatieberekening. Kortom, hoe lager (ambitieuzer) deze waarde, hoe beter de woning scoort op de BENG-indicatoren.
Echter, wat u in de berekening invult, moet in de praktijk ook worden gehaald. Daarom eisen steeds meer opdrachtgevers, aannemers en gemeenten dat de beloofde luchtdichtheid wordt aangetoond met een blowerdoortest bij oplevering. Daardoor voorkomt u dat een woning achteraf niet voldoet aan de vergunningseisen. Bovendien is een blowerdoortest bij hoogwaardige nieuwbouw (zoals NOM-woningen of passiefhuizen) vrijwel standaard.
Is een blowerdoortest verplicht bij nieuwbouw?
Formeel is een blowerdoortest niet altijd wettelijk verplicht. Desondanks wordt hij in de praktijk vaak contractueel opgelegd door ontwikkelaars of woningcorporaties. Namelijk, zonder meetbewijs kan de handhaver of certificeerder uitgaan van slechtere aannames. Daardoor komt de woning alsnog onder de vereiste BENG-grens. Vandaar dat een blowerdoortest bij nieuwbouw bijna altijd wordt uitgevoerd.
Wat kost een blowerdoortest en is er subsidie?
De kosten voor een blowerdoortest variëren per regio en woningtype. Bovendien ligt de prijs voor een particuliere eengezinswoning in bestaande bouw meestal tussen €350 en €650 inclusief btw. Daarbij geldt: grotere of vrijstaande woningen aan de bovenkant, compacte rijtjeswoningen aan de onderkant. Ook kan een extra lekzoek-sessie met rookproeven of thermografie de kosten verhogen.
Daarnaast is het verstandig om de blowerdoortest te combineren met het aanvragen van een energielabel. Want een gecombineerde opdracht kost vaak minder dan twee losse opdrachten. Vervolgens kunt u met de meetresultaten direct naar een EP-adviseur. Deze verwerkt de gegevens in uw NTA 8800-berekening.
Subsidie en financieringsmogelijkheden voor energielabel en luchtdichtheid
Op dit moment is er geen directe landelijke subsidie beschikbaar voor een losse blowerdoortest. Echter, de test kan wel indirect helpen bij het optimaliseren van isolatiemaatregelen die wél in aanmerking komen voor de ISDE-subsidie (Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing). Bovendien kan een blowerdoortest onderdeel zijn van een breder verduurzamingspakket. Dat financiert u via het Warmtefonds of een gemeentelijke regeling. Daarom is het verstandig om altijd de actuele voorwaarden bij RVO of uw eigen gemeente te checken.
Sommige gemeenten bieden gratis energieadviezen of tijdelijke kortingsacties. Daarbij is een blowerdoortest tegen gereduceerd tarief beschikbaar. Informeer dus bij uw lokale energieloket of kijk op de website van uw gemeente.
Voor- en nadelen van een blowerdoortest
Een blowerdoortest biedt concrete voordelen. Toch kent hij ook een paar aandachtspunten. Daarom is het goed om beide kanten van de medaille te bekijken voordat u besluit een test te laten uitvoeren.
Voordelen van energielabel en luchtdichtheid meten
Ten eerste kan een blowerdoortest leiden tot een verbeterd energielabel. Vaak gaat het om één labelstap of meer. Namelijk, als uw woning al redelijk geïsoleerd is, kan luchtdichtheid het verschil maken tussen label C en B. Daarnaast verbetert het wooncomfort aanzienlijk. Denk aan minder tocht langs kozijnen, minder koudeval en een gelijkmatiger binnentemperatuur. Tevens daalt uw energierekening structureel. Want er lekt minder kostbare verwarmde lucht weg. Bovendien krijgt u een meetrapport waarin precies staat waar de lekken zitten. Daardoor kunt u gericht kierdichting toepassen. Tot slot verhoogt een goed energielabel de verkoopwaarde van uw woning.
Aandachtspunten
Een blowerdoortest kost geld (€350–€650). Daarom is hij vooral zinvol als u al investeert in isolatie of een energielabel wilt verbeteren. Ook moet u tijdens de test alle ramen en deuren sluiten. Vervolgens moet de ventilatie tijdelijk worden uitgeschakeld. Dit vraagt enige voorbereiding. Bovendien moet u achteraf zelf aan de slag met kierdichting om de gevonden lekken te verhelpen. Echter, als u dit doet, is het rendement hoog.
Wanneer is een blowerdoortest zinvol voor energielabel en luchtdichtheid?
Een blowerdoortest is vooral zinvol in de volgende situaties. Ten eerste bij nieuwbouw om te controleren of de beloofde luchtdichtheid is gehaald. Daarnaast bij grootschalige renovatie, zoals na spouwmuurisolatie, dakisolatie of vervanging van kozijnen. Tevens als u een energielabel wilt verbeteren en al redelijk geïsoleerd bent. Ook als u last hebt van tocht of hoge stookkosten ondanks isolatie. Vervolgens bij verkoop of verhuur, om een beter label te kunnen aantonen. Tot slot bij passiefhuizen of zeer energiezuinige woningen, waar luchtdichtheid cruciaal is voor het behaalde prestatieniveau.
Samenvatting: energielabel en luchtdichtheid hand in hand
De relatie tussen energielabel en luchtdichtheid is direct en meetbaar. Een blowerdoortest brengt objectief in kaart hoeveel warmte via kieren en naden ontsnapt. Bovendien kan een goede Qv;10-waarde uw energielabel verbeteren. Tevens verbetert het wooncomfort en dalen uw stookkosten. Daarom is een blowerdoortest bij nieuwbouw en renovatie een slimme investering. Kortom, wilt u uw woning verduurzamen, begin dan met een test en kijk waar u het meeste rendement haalt.
Meer weten over het aanvragen van een energielabel met blowerdoortest? Neem dan contact op met een erkende EP-adviseur of gebruik het advies van Milieu Centraal voor concrete tips.
Lees ook: Schuimbeton vloerisolatie besparing: hoeveel bespaart u per jaar?
