Zonnepanelen in de winter wekken ook in december stroom op, ondanks de korte dagen en de lage zonnestand. Veel woningeigenaren twijfelen of een installatie in de wintermaanden loont, maar de praktijk wijst anders uit. Ook bij bewolkt weer leveren zonnepanelen energiebesparing op, en koud weer verhoogt juist het rendement van de zonnecellen.
In deze blogpost legt Labelcert uit waarom installatie verstandig kan zijn en bespreken we de concrete opbrengst, kosten en praktische tips. Wilt u eerst weten hoe uw woning er energetisch voor staat, dan kunt u bij onze adviseurs een energielabel aanvragen.
Hoe presteren zonnepanelen in de winter?
De opbrengst daalt in de wintermaanden aanzienlijk door de kortere dagen, maar de panelen blijven stroom produceren. Tussen oktober en maart leveren zonnepanelen circa 10 tot 15 procent van de totale jaaropbrengst. December is historisch gezien de zwakste maand, met slechts 2 tot 3 procent van de jaarproductie.
Voor een standaardinstallatie van 10 panelen met een gezamenlijk vermogen van 4,2 kWp betekent dit in december een opbrengst van 80 tot 120 kWh. Omgerekend komt dit neer op ongeveer 0,6 tot 1 kWh per paneel per dag. Ter vergelijking ligt de dagelijkse opbrengst per paneel vier tot vijf keer hoger in de zomermaanden.
Toch is deze winteropbrengst niet te verwaarlozen. Zonnepanelen werken namelijk ook met diffuus licht, het licht dat door bewolking heen komt. Ook op grijze dagen produceren de panelen nog steeds 10 tot 20 procent van wat ze op zonnige zomerdagen leveren. Koud weer verhoogt het rendement van zonnecellen bovendien, want elektronica werkt bij lagere temperaturen efficiënter.
Maandelijkse opbrengst in de winter
De tabel hieronder toont de gemiddelde opbrengst per wintermaand voor een installatie van 10 panelen (4,2 kWp) in Nederland:
- December: 80-120 kWh (2-3% van jaaropbrengst)
- Januari: 110-160 kWh (3-4% van jaaropbrengst)
- Februari: 230-320 kWh (6-8% van jaaropbrengst)
Zoals te zien is, stijgt de opbrengst vanaf januari alweer. In februari neemt de productie flink toe door de langere dagen en de hogere zonnestand. Een installatie in december levert dus al in januari en februari meer op, en vanaf maart trekt de productie sterk aan.
Waarom zonnepanelen in de winter toch zinvol zijn
Ondanks de beperkte opbrengst in december zijn er verschillende redenen waarom installatie verstandig kan zijn. Ten eerste start de directe energiebesparing meteen na installatie. Elke kilowattuur die de panelen produceren, hoeft niet van het net te worden afgenomen. Dat verlaagt de energierekening direct, ook al is de besparing in december nog bescheiden.
De lente en de zomer compenseren de lage winteropbrengst ruimschoots. Tussen april en september leveren zonnepanelen 40 tot 60 procent van de totale jaaropbrengst. Met een installatie in december profiteert u vanaf maart al volop van de stijgende opbrengst. Wie wacht tot het voorjaar, loopt juist de eerste weken van de meest productieve periode mis.
Technische voordelen van koude
Zonnecellen werken efficiënter bij lagere temperaturen. Op een heldere, koude winterdag leveren panelen daarom relatief meer stroom dan u op basis van alleen het aantal zonuren zou verwachten. In de zomer kan de temperatuur op het dak oplopen tot boven de 60 graden Celsius, waardoor het rendement juist daalt. In de winter blijven de panelen koeler en neemt het elektronenverlies in de cellen af.
Zonnepanelen werken daarnaast ook met diffuus licht. Zelfs op donkergrijze dagen dringt een deel van het zonlicht door de wolken, en dat indirecte licht wordt door de zonnecellen omgezet in elektriciteit. Hoewel de opbrengst lager is dan op zonnige dagen, is die zeker niet nul. Dat maakt zonnepanelen geschikt voor het Nederlandse klimaat, dat nu eenmaal regelmatig bewolkt is.
Kosten van zonnepanelen in de winter en regelingen
De aanschafkosten zijn de afgelopen jaren flink gedaald. Momenteel betaalt u voor een volledige installatie van 10 panelen tussen de 5.000 en 8.000 euro, inclusief omvormer, montage en bedrading. De prijs verschilt per aanbieder en hangt af van het type panelen en de complexiteit van de dakconstructie.
De gemiddelde prijs per wattpiek (Wp) ligt tussen de 0,80 en 1,20 euro. Een installatie van 4.200 Wp (4,2 kWp) kost daarmee circa 3.360 tot 5.040 euro aan materiaal, exclusief arbeidskosten. Omdat de markt concurrerend is en de technologie verbetert, dalen de prijzen verder. De investering blijft desondanks aanzienlijk, en woningeigenaren willen dan ook graag weten of er subsidies beschikbaar zijn.
Sinds 2023 is de ISDE-subsidie voor zonnepanelen afgeschaft. De salderingsregeling blijft tot 2027 wel bestaan. Deze regeling stelt u in staat om opgewekte stroom te verrekenen met uw energieverbruik, waardoor u minder aan uw energieleverancier betaalt. Vanaf 2027 wordt de saldering geleidelijk afgebouwd en vervangen door een terugleververgoeding. Ook kunt u 21 procent btw terugvragen op de aanschaf en installatie. Meer informatie vindt u op rvo.nl en rijksoverheid.nl.
Terugverdientijd
De gemiddelde terugverdientijd van zonnepanelen ligt tussen de 6 en 8 jaar, afhankelijk van uw energieverbruik en de opbrengst van de installatie. Bij een gemiddeld huishouden met een verbruik van 3.000 kWh per jaar bespaart u jaarlijks 400 tot 600 euro op uw energierekening. Na 6 tot 8 jaar zijn de panelen terugverdiend en produceert u nog 15 tot 20 jaar gratis stroom.
Optimalisatie van zonnepanelen in de winter voor winteropbrengst
Om de opbrengst te maximaliseren, zijn er verschillende maatregelen die u kunt nemen. Ten eerste zijn de oriëntatie en de helling van uw dak bepalend. Een zuidelijke oriëntatie met een hellingshoek van 35 graden is ideaal voor de jaarrondopbrengst in Nederland. Panelen op een oost-west dak leveren ook goede resultaten, vooral als u overdag veel stroom verbruikt.
Schaduw speelt eveneens een grote rol. Door de lage zonnestand werpen bomen, schoorstenen en dakkapellen langere schaduwen. Zelfs een klein schaduwoppervlak kan de opbrengst van meerdere panelen verminderen, afhankelijk van de bekabeling. Gebruik daarom tools zoals PVGIS van RVO om te berekenen hoe schaduw uw installatie beïnvloedt.
Een thuisbatterij kan de zelfconsumptie verhogen. In de winter produceert u overdag stroom, terwijl u vooral ’s avonds en ’s nachts energie verbruikt. Een accu slaat die overtollige stroom op voor later gebruik. Dat verhoogt uw onafhankelijkheid van het stroomnet en maximaliseert de besparing. Let wel: een batterij is een extra investering van 4.000 tot 8.000 euro, met een langere terugverdientijd dan die van de panelen zelf.
Sneeuw en onderhoud
Sneeuw op zonnepanelen blokkeert tijdelijk de lichtinval en verlaagt de opbrengst. In Nederland blijft sneeuw zelden lang liggen, want de panelen zijn glad en onder een hoek gemonteerd, waardoor sneeuw er snel afglijdt. De panelen warmen bovendien licht op door het zonlicht dat er doorheen komt, wat het smeltproces versnelt. In de praktijk is sneeuw dus zelden een groot probleem.
Onderhoud is nauwelijks nodig. Regen reinigt de panelen op natuurlijke wijze en spoelt opgedroogd vuil in de winter weg. Alleen bij hardnekkige vervuiling, bijvoorbeeld door nabijgelegen bomen of industrie, kan handmatige reiniging zinvol zijn. Een regelmatige inspectie zorgt ervoor dat uw installatie optimaal blijft presteren, zodat u de opbrengst van zonnepanelen in de winter maximaliseert.
Lees ook: Tuinverlichting verduurzamen: zonne-energie of LED-spots op netspanning?
