Een energielabel anti-kraak is in de meeste gevallen verplicht. Zodra u een woning verhuurt of in gebruik geeft – ook tijdelijk – moet u als eigenaar een geldig energielabel beschikbaar stellen aan de gebruiker. Dit geldt eveneens voor anti-kraakconstructies en verhuur op basis van de Leegstandwet. Daarom is het belangrijk om te weten wanneer deze plicht precies geldt, wat de risico’s zijn bij ontbreken van een label en hoe u een label aanvraagt.
Wanneer is een energielabel anti-kraak verplicht?
De wettelijke energielabelplicht voor woningen is gekoppeld aan het feitelijke gebruik als woonruimte. Daarom maakt het niet uit of u een pand regulier verhuurt, tijdelijk laat bewonen of via een leegstandbeheerder anti-kraak zet. Zodra er sprake is van bewoning, geldt de labelplicht.
Volgens RVO moet u een energielabel beschikbaar stellen bij:
- Oplevering van een nieuwe woning
- Verkoop van een bestaande woning
- Verhuur van een bestaande woning (inclusief tijdelijke verhuur)
- Verhuur op basis van de Leegstandwet
Bovendien komen er vanaf 29 mei 2026 extra labelverplichtingen bij. Namelijk bij grootschalige renovaties (waarbij ≥ 25% van de woninginhoud wordt aangepast) en bij verlenging of vernieuwing van een huurcontract. Daarom wordt het energielabel straks een nog belangrijker document voor eigenaren die werken met korte, opeenvolgende tijdelijke contracten.
Anti-kraak en Leegstandwet: wat is het verschil?
Anti-kraak en tijdelijke verhuur onder de Leegstandwet lijken op elkaar. Echter zijn ze juridisch verschillend. Toch is voor de energielabelplicht dat onderscheid minder relevant. Beide vormen van gebruik vallen namelijk onder de algemene plicht om bij verhuur een label te verstrekken.
Tijdelijke verhuur onder de Leegstandwet is gewoon verhuur met een gemeentelijke vergunning. Ook bij anti-kraak via een leegstandbeheerder is er meestal sprake van een gebruiksovereenkomst met een vergoeding. Daarom geldt in beide gevallen: als eigenaar bent u verplicht een geldig energielabel beschikbaar te stellen aan de bewoner.
Handhaving en boetes bij een ontbrekend energielabel anti-kraak
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) controleert of bij verkoop, verhuur of oplevering van woningen een geldig energielabel aanwezig is. Als dat niet het geval is, kunnen er boetes volgen. Daarom loopt u als eigenaar risico wanneer u een pand zonder label tijdelijk laat bewonen.
Particuliere verkopers en verhuurders riskeren een boete tot €515 (eerste categorie Wetboek van Strafrecht, per 1 januari 2024). Voor bedrijven – bijvoorbeeld beleggers of woningcorporaties – geldt het dubbele bedrag per woning zonder geldig label. Bovendien kunnen huurders en tijdelijke bewoners zelf controleren of er een label is geregistreerd, bijvoorbeeld via EP-Online of MijnOverheid. Ook kunnen zij bij afwezigheid van een label een melding doen bij de ILT.
Praktische risico’s voor eigenaren
Voor u als eigenaar betekent dit dat bij iedere nieuwe tijdelijke huurder – ook anti-kraak of Leegstandwet – u formeel het risico loopt op een boete als geen geldig label aanwezig is. Daarnaast ligt de eindverantwoordelijkheid voor het hebben van een label juridisch bij de eigenaar. Dit geldt zelfs als u via een leegstandbeheerder werkt.
Uiteindelijk is het daarom verstandig om tijdig een energielabel aan te vragen. Daarmee voorkomt u boetes en toont u aan dat u voldoet aan de wettelijke verplichtingen. Tevens beschikt u dan over een document dat 10 jaar geldig is en dat u bij meerdere opeenvolgende huurders kunt gebruiken.
Welk type energielabel anti-kraak heeft u nodig?
Het type energielabel dat u nodig heeft, hangt af van de feitelijke gebruiksfunctie van het pand. Als een gebouw wordt gebruikt als woonruimte, is een woninglabel vereist. Daarom krijgt een appartement, eengezinswoning of woondeel een energielabel voor woningen (label A++++ tot en met G).
Echter zijn sommige anti-kraakpanden oorspronkelijk ontworpen als kantoor, school of ander utiliteitsgebouw. Zodra u delen structureel als woning in gebruik geeft – met eigen voorzieningen zoals keuken en badkamer – kan ook voor die zelfstandige woonruimten een woninglabel nodig zijn. Daarom is het belangrijk om vooraf te bepalen of het pand daadwerkelijk als woonruimte gebruikt wordt.
Geldigheid en hergebruik van labels
Een woning-energielabel is 10 jaar geldig. Daardoor kunt u hetzelfde label gebruiken bij meerdere opeenvolgende tijdelijke huurders binnen die periode. Ook kunt u het label inzetten bij zowel tijdelijke als reguliere verhuur, en zelfs bij latere verkoop van de woning. Kortom biedt één label langdurige juridische zekerheid en bespaart u de kosten van herhaalde aanvragen.
Bovendien hoeft u binnen die 10 jaar geen nieuw label aan te vragen. Dit geldt zolang er geen grootschalige renovatie is geweest die de energetische prestaties wezenlijk verandert. Vanaf 29 mei 2026 geldt een grootschalige renovatie (≥ 25% van de woninginhoud) wel als verplicht labelmoment.
Kosten en procedure: energielabel anti-kraak aanvragen
Alleen de eigenaar van de woning kan een energielabel laten registreren. Daarvoor schakelt u een gecertificeerde EP-adviseur in. De procedure verloopt volgens RVO als volgt:
- Zoek een EP-adviseur in het Centraal Register Techniek.
- Vraag een prijsopgave aan en maak een afspraak.
- De adviseur bezoekt de woning en neemt bouwkundige en installatiegegevens op (gemiddeld 1,5 tot 2 uur).
- De adviseur berekent de energieprestatie volgens de NTA 8800 en registreert het label in EP-Online.
- U ontvangt het label en het wordt opgenomen in de landelijke database van RVO.
De kosten van een energielabel hangen af van het woningtype, de grootte en de gekozen adviseur. Bij Labelcert kost een energielabel vanaf €180 incl. btw, inclusief registratie in EP-Online; bekijk de actuele tarieven per woningtype op onze prijzenpagina. Voor grote panden met meerdere wooneenheden of gemengde functies kunnen de kosten hoger uitvallen.
Praktisch voor eigenaren van anti-kraakobjecten
Als u een pand meerdere jaren achtereen tijdelijk laat bewonen, is het meestal financieel logisch om één woninglabel te laten opstellen. Daarmee voldoet u 10 jaar lang aan de labelplicht bij elke nieuwe tijdelijke huurder. Bovendien heeft u direct inzicht in de energetische staat van het pand en mogelijke verbetermaatregelen.
Bij meerdere anti-kraakunits in één gebouw geldt: als het zelfstandige woningen zijn (eigen keuken en badkamer), heeft elke zelfstandige woning in principe een eigen label nodig bij verkoop of verhuur. Daarom is het verstandig om vooraf met een EP-adviseur te bespreken hoeveel labels u nodig heeft. U kunt ook eenvoudig een prijsopgave aanvragen voor een energielabel anti-kraak.
Veranderingen vanaf 29 mei 2026 en impact op tijdelijke bewoning
Per 29 mei 2026 wordt het energielabel vernieuwd. Het ontwerp en de inhoud van het label veranderen: er komt meer informatie over isolatie, installaties, energiebehoefte, CO₂-uitstoot en het aandeel hernieuwbare energie. Bestaande labels blijven geldig en worden niet automatisch aangepast. Echter worden de verplichte momenten waarop u een label moet hebben wel uitgebreid.
Naast verkoop, verhuur en oplevering geldt de labelplicht straks ook bij:
- Grootschalige renovatie (≥ 25% van de woninginhoud)
- Vernieuwing of verlenging van een huurcontract
Daarom wordt het energielabel anti-kraak nadrukkelijker een continu verplicht document voor woningen in verhuur. Kortom moet u als eigenaar van een anti-kraakpand goed voorbereid zijn. Want bij verlenging van een tijdelijk contract heeft u straks een geldig label nodig. Uiteindelijk is het verstandig om nu al een energielabel aan te vragen, zodat u de komende 10 jaar geen zorgen heeft bij wisselende tijdelijke bewoners.
