Verhuur zonder energielabel kan u als verhuurder duur komen te staan. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) legt boetes op tot €515 voor particulieren en €1.030 voor rechtspersonen per woning. Daarnaast riskeert u een last onder dwangsom. Die valt altijd hoger uit dan de kosten van het energielabel zelf.
Sinds 2015 bent u wettelijk verplicht om bij elke nieuwe huurovereenkomst een geldig energielabel aan de huurder te verstrekken. Veel verhuurders kennen de financiële gevolgen van deze plicht niet. In deze blogpost leest u welke boetes u riskeert. Ook leest u hoe de handhaving werkt en waarom een energielabel aanvragen altijd voordeliger is dan afwachten.
Wat is de wettelijke basis voor verhuur zonder energielabel?
De energielabelplicht voor woningen staat in de Woningwet en het Bouwbesluit. De NTA 8800 beschrijft sinds 2021 de berekeningsmethode voor de energieprestatie. Bij iedere nieuwe verhuur geeft u een digitaal afschrift van een geldig energielabel aan uw huurder. Die plicht geldt voor vrijwel alle reguliere huurwoningen in Nederland: appartementen, eengezinswoningen, studio’s en kamers.
Een energielabel blijft tien jaar geldig. Verbouwt u de woning ingrijpend en verandert de energieprestatie duidelijk? Dan is een nieuwe berekening nodig. Er zijn beperkte uitzonderingen, zoals nauwelijks verwarmde gebouwen of bepaalde monumenten. Voor reguliere woningverhuur gelden die uitzonderingen zelden.
De rijksoverheid benadrukt één punt in het bijzonder. Het gaat niet alleen om het hébben van een energielabel. U moet het ook echt aan de huurder verstrekken. Verhuur zonder energielabel is dus in strijd met de wet en kan leiden tot handhaving door de ILT.
Welke boetes riskeert u bij verhuur zonder energielabel?
De ILT handhaaft op twee manieren: met een last onder dwangsom of met een directe bestuurlijke boete. De boete bedraagt €515 per woning voor particulieren en €1.030 per woning voor rechtspersonen. De dwangsom stelt de ILT per geval vast. Beide sancties dwingen verhuurders om alsnog een geldig energielabel te laten registreren in EP-Online.
| Sanctie | Wie | Bedrag | Termijn |
|---|---|---|---|
| Bestuurlijke boete | Particuliere verhuurder | €515 per woning | Direct opgelegd |
| Bestuurlijke boete | Rechtspersoon (bv, corporatie) | €1.030 per woning | Direct opgelegd |
| Last onder dwangsom | Alle verhuurders | Per geval, altijd hoger dan de labelkosten | 4 weken hersteltermijn |
| Energielabel aanvragen | Alle verhuurders | Vanaf €180, tien jaar geldig | Meestal binnen enkele werkdagen |
Last onder dwangsom bij verhuur zonder energielabel: hersteltermijn en financiële druk
De meest voorkomende sanctie is de last onder dwangsom. Meldt een huurder bij de ILT dat er geen energielabel is? Dan kan de inspectie u opdragen om binnen vier weken een geldig label te laten registreren. Haalt u die termijn niet, dan betaalt u de dwangsom.
De ILT bepaalt de hoogte van de dwangsom per geval. De inspectie geeft daarbij expliciet aan dat de dwangsom altijd hoger is dan de kosten van een energielabel. Uitstel is financieel dus nooit voordelig. Eerst krijgt u een hersteltermijn, daarna betaalt u per overschrijding.
Voor verhuurders met meerdere woningen loopt dit snel op. De sanctie geldt namelijk per woning. Bij tien appartementen zonder energielabel kunnen dus tien afzonderlijke dwangsommen volgen.
Bestuurlijke boete: directe sanctie per woning
De ILT kan ook een directe bestuurlijke boete opleggen op grond van de Woningwet. Volgens de beleidsregel voor boeteoplegging bij woningen (geldig vanaf 1 januari 2024) bedraagt de boete:
- €515 per woning voor natuurlijke personen (particuliere verhuurders)
- €1.030 per woning voor rechtspersonen (bijvoorbeeld een bv, woningcorporatie of professionele verhuurder)
Deze bedragen horen bij de eerste boetecategorie van artikel 23, lid 4 van het Wetboek van Strafrecht. Ze worden periodiek geïndexeerd. De ILT legt zo’n boete op bij herhaalde of ernstige overtredingen. Ook een verhuurder die na een waarschuwing blijft weigeren, kan een boete verwachten.
Let op: voor utiliteitsgebouwen zoals kantoren en winkels liggen de boetes veel hoger, tot €20.250 voor bedrijven. Dat valt buiten de scope van reguliere woningverhuur.
Hoe groot is het financiële risico bij verhuur zonder energielabel in de praktijk?
Het financiële risico is fors groter dan de kosten van het label. Een energielabel voor een woning kost vanaf €180 en is tien jaar geldig. De boete begint bij €515 per woning. De dwangsom komt daar mogelijk nog bovenop. Tijdig in orde zijn loont dus altijd.
Boete per woning, per overtreding
De boetes en dwangsommen gelden per woning. Verhuurt u vijf appartementen zonder energielabel? Dan kan de ILT in principe vijf keer handhaven. Voor een rechtspersoon met vijf woningen is dat een boeterisico van 5 × €1.030 = €5.150. Daar komen eventuele dwangsommen nog bij.
Bij ernstige nalatigheid kan de ILT zowel een dwangsom als een boete opleggen. In de praktijk handhaaft de inspectie meestal eerst via de last onder dwangsom. Het doel blijft hetzelfde: verhuurders bewegen om snel een energielabel aan te vragen.
Kostenvergelijking: label versus boete
Een energielabel voor een woning kost bij Labelcert vanaf €180. Het exacte tarief hangt af van het woningtype en de oppervlakte; de volledige staffel staat bij de kosten van een energielabel. De ILT garandeert dat de dwangsom hoger is dan de labelkosten. Financieel is een energielabel laten opstellen dus altijd voordeliger dan wachten op handhaving.
U betaalt eenmalig voor een energielabel dat tien jaar geldig is. Bij verhuur zonder energielabel riskeert u minimaal €515 als particulier of €1.030 als rechtspersoon, per woning. Daar komen dwangsommen bovenop die hoger uitvallen dan de labelkosten. Het verschil is aanzienlijk.
Hoe werkt de handhaving door de ILT bij verhuur zonder energielabel?
De ILT controleert de energielabelplicht via meldingen en steekproeven. De inspectie treedt op zodra een verhuurder zich niet aan de wet houdt.
Controle via huurders en registers
Huurders controleren eenvoudig zelf of hun woning een geldig energielabel heeft. Dat kan via EP-Online of via de website van Milieu Centraal. Op postcode en huisnummer zien zij of er een label geregistreerd is. Ontbreekt het label, dan meldt de huurder dit bij de ILT.
De ILT neemt daarna contact op met de verhuurder. Zo nodig volgt een last onder dwangsom. Bij herhaalde overtredingen kan de inspectie direct een boete opleggen. Wacht dus niet tot een huurder actie onderneemt, maar handel zelf op tijd.
Meldingen zijn alleen geldig voor contracten vanaf 2015
De energielabelplicht bij verhuur geldt voor huurovereenkomsten van na 1 januari 2015. Huurders kunnen alleen melden bij de ILT als hun contract na die datum is getekend. Voor oudere contracten geldt de plicht formeel niet. Toch blijft een energielabel verstandig, met het oog op toekomstige regels en op de verhuurbaarheid.
Praktische verplichtingen voor verhuurders bij verhuur zonder energielabel: wat moet u doen?
Als verhuurder heeft u concrete verplichtingen. Het helpt om die stap voor stap af te werken.
Stap 1: Controleer of uw woning een geldig label heeft
Kijk via EP-Online of Milieu Centraal of uw woning al een geldig energielabel heeft. U ziet dan of het label er is en wanneer het verloopt. Een label is tien jaar geldig. Deze controle is de eerste stap om boetes te voorkomen.
Stap 2: Vraag een energielabel aan
Ontbreekt een geldig label, dan schakelt u een erkend EP-adviseur in. Die bezoekt de woning en voert de opname uit. Vervolgens rekent de adviseur de energieprestatie door volgens de NTA 8800. Daarna registreert hij het label in EP-Online. U ontvangt een digitaal afschrift voor uw huurder.
Vraag zo’n label liever direct aan dan later. U kunt bij ons een energielabel aanvragen; lees eerst hoe het aanvragen van een energielabel verloopt. Zo voorkomt u boetes en dwangsommen bij verhuur zonder energielabel.
Stap 3: Verstrek het label aan de huurder
Het energielabel geeft u uiterlijk bij het tekenen van de huurovereenkomst aan de huurder. Dat mag digitaal of op papier. Bewaar zelf een kopie in uw administratie als bewijs.
Uitzonderingen en bijzondere situaties bij verhuur zonder energielabel
Er zijn enkele uitzonderingen op de energielabelplicht. Die gelden alleen in specifieke gevallen. Controleer daarom of uw situatie eronder valt.
Monumenten en incidentele verhuur
Beschermde monumenten kunnen onder voorwaarden worden vrijgesteld. Dat kan als het energielabel de karakteristieke waarde van het pand aantast. Deze uitzondering geldt alleen na goedkeuring door de gemeente. Ook bij zeer kortdurende verhuur, korter dan vier maanden per jaar, geldt de plicht niet.
Kampeerplaatsen en bijzondere woningen
Voor stacaravans, recreatiewoningen en nauwelijks verwarmde gebouwen geldt vaak geen energielabelplicht. Denk bij dat laatste aan opslagruimtes. Voor reguliere woonruimtes gelden deze uitzonderingen niet. Bij appartementen, studio’s en eengezinswoningen blijft de verplichting dus gewoon staan.
Waarom is het risico van verhuur zonder energielabel te groot?
De risico’s wegen niet op tegen de kosten van een tijdige aanvraag. Een ontbrekend label kan leiden tot:
- Boetes van €515 tot €1.030 per woning
- Dwangsommen die hoger zijn dan de labelkosten
- Administratieve lasten door handhaving
- Reputatieschade bij huurders
- Verminderde verhuurbaarheid
Een energielabel aanvragen vóór de verhuur is dus altijd voordeliger. U voldoet aan de wet, u vermijdt boetes en uw huurder weet precies hoe de woning ervoor staat. Met onze gratis tool kunt u ook de puntentelling van uw huurwoning berekenen en zien welke maximale huurprijs daarbij hoort.
Conclusie: voorkom boetes bij verhuur zonder energielabel
Verhuur zonder energielabel leidt tot boetes en dwangsommen. Die zijn hoger dan de kosten van het label zelf. Vraag het energielabel dus op tijd aan en verstrek het aan uw huurder. Zo voorkomt u ook administratieve rompslomp en reputatieschade.
Wilt u direct aan de slag? De EP-adviseurs van Labelcert nemen uw huurwoning op, berekenen het label volgens de NTA 8800 en registreren het in EP-Online. U ontvangt daarna het digitale afschrift voor uw huurder. Vraag hiervoor een energielabel aan, vanaf €180 per woning.
